Skip navigation

Monthly Archives: Ιουλίου 2010

Τζων Μπέρρυμαν, Ποιήματα, Ηριδανός, 2009

Επιλογή από τα ποιήματα του Τζων Μπέρρυμαν (1914-1972), σε μετάφραση του Γιάννη Λειβαδά που υπογράφει και σύντομη εισαγωγή. Ιδιαίτερη φυσιογνωμία στην αμερικανική ποίηση του εικοστού αιώνα, ο Μπέρρυμαν «αφηγείται» μια διασπασμένη πραγματικότητα, διαβρώνοντάς την καταλυτικά με το κυκλοθυμικό ποιητικό εγώ και την ανατρεπτική έκφρασή του. Σφραγίδα της δημιουργίας του και υπόγεια διακήρυξη της ποιητικής του είναι τα «Ονειρικά Τραγούδια» («Dream songs») που γράφονται, όπως λέει, «για να τρομάζουν μόνο και να παρηγορούν». Στίχοι-κανονιοβολισμοί, σαν σύντομες εκλάμψεις στο σκοτάδι, στην επικράτεια του ονείρου όπου κινείται ο Henry, το alter ego του ποιητή. Εδώ ο θάνατος, η ανησυχία, ο παροξυσμός, το ερωτικό πάθος και πένθος, η ασφυξία στην κοινωνική ζωή και στο λογοτεχνικό σινάφι αναπτύσσονται ως βασικά θέματα σε μια γραφή συνειρμική και πειραματική, μαρτυρώντας αδιάψευστα μια ύπαρξη βασανισμένη, μια ενσυνείδητη ποιητική φωνή.

[δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Διαβάζω, τ. 509, σελ. 67]

Γιάννης Ζαρκάδης, Ο λύκος και άλλα αντισώματα,

Τυπωθήτω, 2009

Η ποίηση του Γιάννη Ζαρκάδη (γ. 1957) –εδώ στην τέταρτη συλλογή του– ανήκει στην περιοχή εκείνη όπου το επιστημονικό εργαστήριο συναντά και αντανακλάται στο φυσικό τοπίο, εκεί όπου η πραγματικότητα συμπλέκεται με τα στοιχεία του ονειρικού, του παράδοξου, του εφιαλτικού. Το αποτέλεσμα παίρνει τη μορφή μικρών καθημερινών παραλογών, με λεξιλόγιο και θέματα αντλημένα τόσο από την επαγγελματική του ιδιότητα ως καθηγητή Μοριακής Βιολογίας, όσο και από τον γενέθλιο τόπο της Ηπείρου. Ταπεινός παρατηρητής, ο Ζαρκάδης μιλά για τη μνήμη, τον έρωτα, το πένθος, την ιστορία, την Αριστερά, τον χρόνο. Η ανθρώπινη ανατομία, η αδάμαστη πανίδα απ’ όπου αντλούνται παρομοιώσεις και μεταφορές, η φύση ως λογοτεχνικός τόπος, ρομαντικός, γοτθικός ή ειδυλλιακός, υπηρετούν τη χαμηλή φωνή της αλληγορίας, τη συνομιλία με τη λαϊκή παράδοση και την ενδότερη αρχαιολογία του προσωπικού.

[δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Διαβάζω, τ. 509, σελ. 68]

Γιώργος Κεντρωτής, Παρέλαση. Τρία αγήματα ποιημάτων, Τυπωθήτω, 2009

Ο Γιώργος Κεντρωτής (γ. 1958), που διδάσκει Θεωρία της Μετάφρασης στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, έμπειρος μεταφραστής, εν γένει πολυγραφότατος  –έχει ασχοληθεί με την ποίηση, την πεζογραφία και το δοκίμιο–, παρουσιάζει εδώ μια ποιητική συλλογή που θα μπορούσε να θεωρηθεί και χαλαρή αλληλουχία ασκήσεων ύφους. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία ισομεγέθη μέρη, «αγήματα ποιημάτων», όπως τα αποκαλεί ο ίδιος, με τίτλους «Στο γόνατο», «Στον κόκορα» και «Στην κόντρα» – το τελευταίο περιέχει μεταφράσεις ξένων ποιητών. Ο Κεντρωτής, γνώστης του λογοτεχνικού παρελθόντος,  κινείται με άνεση στην έμμετρη στιχοπλοκή, καλλιεργώντας μεταξύ άλλων το σονέτο. Παιγνιώδης, σκωπτικός, σατιρικός, αλλά και αισθαντικός, γράφει για τον έρωτα και για την ίδια τη λογοτεχνία, υποτάσσεται όμως στην κυριαρχία της μορφής και της μπαρόκ έκφρασής της, με αποτέλεσμα, ενώ αναζητά τη στιλπνότητα του μετάλλου, να βρίσκει μόνο την αντήχησή του.

[δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Διαβάζω, τ. 509, σελ. 67]

Κική Δημουλά, Τα εύρετρα, Ίκαρος, 2010

Η Κική Δημουλά, τρία χρόνια έπειτα από το Μεταφερθήκαμε παραπλεύρως, επιστρέφει με τη νέα της ποιητική κατάθεση, Τα εύρετρα. Ελέγχοντας στο έπακρο τον «τρόπο» της, διαλέγεται με τη φιλοσοφία, στωική και πλατωνική, και μετατρέπει τις αφηρημένες έννοιες σε ζωντανές, δρώσες υπάρξεις. Η ποίησή της είναι ο αναστοχασμός του ανθρώπου που αρνείται επίμονα να αποστρέψει το βλέμμα από τη ματαιότητα του κόσμου. Ταπεινή προσευχή, κραυγή απόγνωσης, με το σαρδόνιο λογοπαίγνιο, την αιχμηρή ειρωνεία, την υπόγεια ένταση να σιγοκαίει κάτω από τις λέξεις. Διερευνώντας με «άγρια περιέργεια» τον αγώνα της ζωής και της γραφής, τον έρωτα, τον θάνατο, την ανάγκη, τη μνήμη, τη θλίψη, την ελπίδα, κατοπτεύοντας τον κόσμο, προσδίδοντας στο ιδιωτικό οικουμενικές διαστάσεις, η ποίηση της Δημουλά, άλλοτε σαν τοπίο του Turner, άλλοτε σαν φλαμανδική vanitas, εντυπώνει και εντυπώνεται βαθιά.

[δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Διαβάζω, τ. 509, σελ. 67]