Skip navigation

Χάρης Βλαβιανός, Η ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας σε 100 χαϊκού, Πατάκη 2011

 

Η ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας σε 100 χαϊκούΤο χαϊκού είναι, δίχως αμφιβολία, το γνωστότερο από τα ποιητικά είδη της Άπω Ανατολής, με μακρά και πολύπλευρη παράδοση από τότε που εισήχθη και ενσωματώθηκε στη δυτική ποίηση. Πολλά είναι τα δείγματα γραφής και στην ελληνική γραμματεία, με χαρακτηριστικότερα τα «Δεκαέξι Χάι-Κάι» του Γιώργου Σεφέρη από το Τετράδιο Γυμνασμάτων.

Στο κομψό, μικρού σχήματος, και καλαίσθητο βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού, η αυστηρή φόρμα των δεκαεπτά συλλαβών χρησιμοποιείται με πολύ ιδιαίτερο και πρωτότυπο τρόπο. Προσφέρεται δηλαδή ένα πανόραμα της δυτικής φιλοσοφίας μέσα από εκατό εκπροσώπους της, δείκτες και σταθμούς της, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Η επιλογή, όπως διευκρινίζει και ο ίδιος ο ποιητής, δεν έχει τον κανονιστικό και συστηματικό χαρακτήρα μιας «ορθόδοξης» καταγραφής· με το αυτεπάγγελτο δικαίωμά του στον σαρκασμό, την ποιητική ειρωνεία και την καλώς εννοούμενη, ανθρώπινη και αναγνωστική, μεροληψία, ο Βλαβιανός, περιδιαβάζει και υπομνηματίζει, σχολιάζει και συνομιλεί, με «ασεβές» μειδίαμα στα χείλη, αξιοποιώντας στο έπακρο τους περιορισμούς που του επιβάλλει η φόρμα.

 Έτσι, τα χαϊκού –διατυπωμένα άλλοτε σαν να απευθύνονται στους φιλοσόφους, άλλοτε σαν να εκφωνούνται από αυτούς και άλλοτε σαν τριτοπρόσωπες σημειώσεις στο περιθώριο της ιστορίας της φιλοσοφίας– συνοψίζουν αρχές και θέσεις, τις υπονομεύουν με πνεύμα, γίνονται αφορμή και «παράθυρο» στη σκέψη ή μοιάζουν, κάποτε, να εμπεριέχουν αρχές ποιητικής και τρόπου ζωής, ακόμη και αν αποσυνδεθούν από την αρχική πηγή της έμπνευσης και της αναφοράς τους.

Από αυτό το ανοιχτό και πολύμορφο πεδίο, διαβάζουμε ενδεικτικά το προς τον Ηράκλειτο (3.): «Δεν ήσουν εσύ/ που πάλι στο ποτάμι/ βούτηξε. Άλλος», απάντηση στο πασίγνωστο δς ς τν ατν ποταμν οκ ν μβαίης. Αλλού, φανταζόμαστε τον René Descartes (36.) να αναρωτιέται: «Κοιμάμαι; Μήπως/ ονειρεύομαι ότι/ τώρα σκέφτομαι;» ή τον Albert Camus (85.) να προτρέπει τον Άνθρωπο-Σίσυφο: «Θ’ αυτοκτονήσεις;/ Όχι; Τότε ν’ ανέβει/ σπρώξε την πέτρα.»

Έχοντας ήδη καταθέσει, στις αρχές της περασμένης χρονιάς, τα Σονέτα της Συμφοράς, ο Βλαβιανός αποκαλύπτει με τα χαϊκού μια ακόμη παράμετρο της ποιητικής του σκευής και ευαισθησίας. Σ’ ένα παιχνίδι κατά βάθος πολύ σοβαρό, αφήνει ως παρακαταθήκη του (62. Henri Bergson): «Στην ποιότητα/ της συγκίνησης. Σ’ αυτήν/ επικεντρώσου» και καταλήγει, με απερίφραστη απλότητα, (78. Maurice Merleau-Ponty): «Μέσα στον κόσμο/ και μόνο σ’ αυτόν να πω/ ποιος είμαι μπορώ».

[δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Διαβάζω, τεύχος 531, σελ. 88]
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: